මැරුණත් නොමැරුණු හය දෙනෙක්

එකම යුගයක ලංකාවේ කලාව වෙනස් කළ මහා මිනිසුන් හයදෙනා 

මේ සටහන හමුවෙන්නේ  සමාජ මාධ්‍ය අතර සැරිසරද්දී ....ඒත් ඒ කිසිම කෙනෙක් හුස්මක් වැටෙන අපි අතර අද නෑ..ජීවිතය කියන්නෙම එහෙම දෙයක් .....අපි එන්නෙම යන්න...ආවොත් නොයා ඉන්න කොහොමත් කාවවත් බෑ....මොකද ආයෙත් එන්නම ඕනෙ නිසා....ඒත් ඒ සමහර මිනිස්සු ඉතිරි කරලා යන මතක හරි සුවඳයි....සුන්දරයි වගේම සදාතනිකයි.....

සමාජ මාධ්‍ය අකුරු සක්මනේදී හමුවූ මේ අකුරු කියවන්න....ඒ වග වැටහේවි....

චිත්‍රසේන මාස්ටර්...
ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස්...
ගාමිණී ෆොන්සේකා...
ජෝ අබේවික්‍රම...
ටෝනි රණසිංහ...
පණ්ඩිත් අමරදේව..

අද මේ නම් හය ඇසෙන විට අපට මතක් වෙන්නේ ශ්‍රී ලංකාවේ කලා ඉතිහාසයේ දැවැන්තම චරිත කිහිපයක්.

එහෙත් අපූරුම කාරණය වන්නේ, ඔවුන් හයදෙනාම වෙන වෙනම ක්ෂේත්‍රවල තමන්ගේම ලෝක ගොඩනඟමින් සිටියත්, ඔවුන්ගේ කලා මාර්ග නැවත නැවතත් එකිනෙක හමුවීමයි.
එක් පැත්තකින් චිත්‍රසේන ශ්‍රී ලාංකේය නර්තනයට අලුත් හැඩයක් ලබා දෙමින් සිටියා.
අනෙක් පැත්තෙන් ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් සිනමාවට නව භාෂාවක් හඳුන්වා දෙමින් සිටියා.
ඒ අතර අමරදේව සංගීතය තුළින් ශ්‍රී ලාංකේය අනන්‍යතාවකට නව හඬක් ලබා දෙමින් සිටියා.

මේ සියල්ල සිදුවෙමින් තිබුණේ ශ්‍රී ලංකාවේ කලාව විශාල පරිවර්තනයකට ලක්වෙමින් තිබූ යුගයකයි. චිත්‍රසේනගේ කරදිය, නල දමයන්ති වැනි මුද්‍රා නාට්‍යවලට අමරදේව වැනි සංගීතඥයන් සම්බන්ධ වූ අතර, එම නිර්මාණවල නර්තනය, සංගීතය, වේදිකා නිර්මාණය සහ කතාකීම එකට බැඳුණා
විශේෂයෙන් “කරදිය” ගැන සිතන්න.

මහා මුහුදේ ධීවරයන්ගේ “හෝයියා හෝයියා” හඬ අසා චිත්‍රසේනට එහි අදහස පහළ වූ බව සඳහන් වෙනවා. පසුව එය ඔහුගේ ජනප්‍රියම මුද්‍රා නාට්‍යයක් බවට පත්වුණා. එහි අමරදේවගේ හඬද ප්‍රේක්ෂකයන්ගේ මතකයේ රැඳුණු අංගයක් වුණා.

ඒ කියන්නේ චිත්‍රසේනගේ නර්තනයට අමරදේවගේ සංගීතය හඬක් දුන්නා.
ඉන්පසුව අපි සිනමාවට යමු.

ලෙස්ටර් සහ අමරදේව — සිනමාවට එකතු වූ නිර්මාණශීලී දෙදෙනෙක්
ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් සහ අමරදේව එකට වැඩ කළ අවස්ථා ගණනාවක් තිබුණා.

ගම්පෙරලිය, දෙලොවක් අතර, රන්සළු, අක්කර පහ වැනි චිත්‍රපට ඒ අතරින් විශේෂයි. අමරදේවයන් ලෙස්ටර්ගේ චිත්‍රපට ගණනාවක සංගීත අධ්‍යක්ෂවරයා ලෙස කටයුතු කර තිබෙන බව ශ්‍රී ලංකා සිනමා දත්ත සමුදායද සටහන් කරයි.

ඒ අතරින් “ගම්පෙරලිය” විශේෂ ස්ථානයක් ගන්නවා.

1963දී නිර්මාණය වූ එම චිත්‍රපටය ලෙස්ටර්ගේ අධ්‍යක්ෂණයෙන්, අමරදේවගේ සංගීතයෙන් සහ ගාමිණී ෆොන්සේකා ඇතුළු විශිෂ්ට රංගන ශිල්පීන්ගේ දායකත්වයෙන් නිර්මාණය වුණා. 

තවත් අපූරු කතාවක් තියෙනවා.

ගාමිණී ෆොන්සේකා ඒ චිත්‍රපටයේ ජිනදාසගේ චරිතය රඟපෑවේ මුදලක් නොගෙන “ආරාධිත රංගන ශිල්පියෙකු” ලෙසයි.

ඒ වන විට ගාමිණී ජනප්‍රිය තරුවක් බවට පත්වෙමින් සිටියත්, ලෙස්ටර්ගේ ගම්පෙරලිය වෙනුවෙන් සාපේක්ෂව කුඩා චරිතයක් කිරීමට ඔහු එකඟ වූ අතර මුදලක්ද නොගත් බව වාර්තා වේ. 

 ටෝනි රණසිංහගේ සිනමා ගමන පටන් ගත්තේත් ලෙස්ටර් නිසා
මෙතැන තියෙන කතාව තවත් රසවත්.
ටෝනි රණසිංහට සිනමාවට පිවිසෙන්න අවශ්‍යතාව තිබුණත්, ඔහුට අවස්ථාව ලැබෙන්නේ පහසුවෙන් නොවෙයි.
ඔහු ගම්පෙරලිය සඳහා ලෙස්ටර් හමුවීමටත් ගියා. නමුත් ඒ වන විට ප්‍රධාන චරිත තෝරාගෙන තිබුණා.
පසුව සිදුවූ අහඹු හමුවක් ඔහුගේ ජීවිතය වෙනස් කළා.
ලෙස්ටර්, සුමිත්‍රා පීරිස් සහ ගාමිණී ෆොන්සේකා “Boarding Karayo” නාට්‍යය නැරඹීමට ගිය අවස්ථාවේ ටෝනිගේ රංගනය ලෙස්ටර්ගේ අවධානයට ලක් වුණා.
ඒ ප්‍රතිඵලය?
ටෝනි රණසිංහට “ගම්පෙරලිය” චිත්‍රපටයේ බාලදාසගේ චරිතය ලැබුණා.
ඔහුගේ සිනමා ගමන ආරම්භ වුණේ එතැනින්.
ඒ නිසා ගම්පෙරලිය කියන්නේ චිත්‍රපටයක් විතරක් නෙවෙයි.
එය ටෝනි රණසිංහගේ සිනමා ගමනට දොර විවෘත කළ නිර්මාණයත් වුණා.

 ටෝනි – ලෙස්ටර් – අමරදේව එකම චිත්‍රපටයක
ඉන්පසුව “දෙලොවක් අතර”.
1966දී තිරගත වූ මේ චිත්‍රපටයේ ප්‍රධාන චරිතය ටෝනි රණසිංහ රඟපෑ අතර, අධ්‍යක්ෂණය ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස්ගේ.
සංගීතය?
අමරදේව. 
එකම නිර්මාණයකදී
ලෙස්ටර්ගේ සිනමා දැක්ම,
ටෝනිගේ රංගනය,
අමරදේවගේ සංගීතය
එකට එකතු වුණා.

ජෝ අබේවික්‍රමත් මේ කලා ලෝකයෙන් ඈත් නොවුණා
ජෝ අබේවික්‍රම ලෙස්ටර්ගේ මඩොල් දූව චිත්‍රපටයටත් සම්බන්ධ වුණා.
1976දී තිරගත වූ මඩොල් දූව ලෙස්ටර්ගේ අධ්‍යක්ෂණයෙන් නිර්මාණය වූ අතර, ජෝ අබේවික්‍රම එහි රංගනයෙන් දායක වුණා.
සංගීතය කළේ?
අමරදේවයන්. nfc.gov.lk
ඒ අනුව ලෙස්ටර්–ජෝ–අමරදේව යන තිදෙනාගේ නිර්මාණශීලී සම්බන්ධතාවත් තවත් පැහැදිලි වෙනවා.

 ගාමිණී – ජෝ – ටෝනි – අමරදේව
මේ හතරදෙනා එකම චිත්‍රපටයකදී එකට හමුවූ අවස්ථාවක් ලෙස 1964 “ගැටවරයෝ” විශේෂයි.
ගාමිණී ෆොන්සේකා ප්‍රධාන චරිතයට පණ දුන්නා.
ජෝ අබේවික්‍රම ඔහු සමඟ රඟපෑවා.
ටෝනි රණසිංහත් එහි රංගනයෙන් එක්වුණා.
සංගීතය?
පණ්ඩිත් අමරදේව. 
එදා එකම තිරයක සිටි මේ කලාකරුවන් හතරදෙනා පසුකාලීනව සිංහල සිනමාවේ මතකයෙන් මකා දැමිය නොහැකි චරිත බවට පත්වුණා.

❤️ ඇත්තටම මේ කතාවේ ලස්සනම කොටස මේකයි...
චිත්‍රසේන නර්තනයට නව පණක් දුන්නා.
අමරදේව සංගීතයට නව හඬක් දුන්නා.
ලෙස්ටර් සිනමාවට නව භාෂාවක් දුන්නා.
ගාමිණී සිනමාවේ වීරත්වයට අලුත් හැඩයක් දුන්නා.
ජෝ සාමාන්‍ය මිනිසාගේ ජීවිතය තිරයට ගෙන ආවා.
ටෝනි රංගනයට නවීනත්වයක් එක් කළා.

ඔවුන් කිසිවෙකු තනිවම ඒ යුගය නිර්මාණය කළේ නැහැ.

එකිනෙකාගේ දක්ෂතා තවත් කෙනෙකුගේ නිර්මාණයක් තුළ හමුවෙමින්, නර්තනය, සංගීතය, වේදිකාව සහ සිනමාව අතර අමුතුම කලා පාලමක් නිර්මාණය වුණා. චිත්‍රසේනගේ මුද්‍රා නාට්‍යවල විවිධ ක්ෂේත්‍රවල ශිල්පීන් එකට වැඩ කළ ආකාරය ගැනද චිත්‍රසේන නර්තන ආයතනයේ ඉතිහාසය සඳහන් කරයි. 

ඒ නිසා මේ ඡායාරූපය දිහා බලන විට අපි දකින්නේ මිනිසුන් හයදෙනෙක් පමණක් නොවෙයි.

ශ්‍රී ලංකාවේ කලාවේ එක් යුගයක්.

අද ඔවුන් බොහෝ දෙනෙක් අප අතර නැහැ.

නමුත් ඔවුන් හැදූ කලාව තවමත් අපි අතර ජීවත් වෙනවා.

ගීයක් ඇසෙන විට...

පැරණි චිත්‍රපටයක් බලන විට...

පැරණි නර්තනයක් දකින විට...

ඔවුන් නැවතත් අප ඉදිරියට එනවා.

ඒ නිසා මේ හයදෙනාගේ කතාව අවසන් වූ කතාවක් නොවෙයි.

එය තවමත් අපේ මතකයේ ජීවත් වන ශ්‍රී ලංකාවේ කලා ඉතිහාසයයි.